Pielęgnacja młodego drzewa: co robić przez pierwsze trzy lata

Podlewanie: rzadziej, ale obficiej

To najważniejsza czynność w pierwszych latach i jednocześnie ta, przy której popełnia się najwięcej błędów.

Świeżo posadzone drzewo ma system korzeniowy ograniczony do bryły, z którą przyjechało. Zanim wypuści korzenie w otaczającą glebę, jest całkowicie zależne od tego, co dostanie w tej niewielkiej objętości. Dlatego pierwszy sezon, a właściwie pierwsze dwa, trzy lata, to okres, w którym drzewo trzeba świadomie podlewać, nawet jeśli wydaje się, że deszcze wystarczą. Zwykły deszcz często zwilża jedynie wierzchnią warstwę i nie dociera do bryły korzeniowej.

Zasada brzmi: rzadziej, ale obficiej. Lepiej podlać raz w tygodniu dużą ilością wody, kilkanaście do kilkudziesięciu litrów w zależności od wielkości drzewa, niż codziennie po odrobinie. Podlewanie płytkie zachęca korzenie do pozostania przy powierzchni, gdzie najszybciej wysychają, zamiast do schodzenia w głąb. Wodę lej powoli, wprost w misę wokół pnia, żeby wsiąkła, a nie spłynęła po wierzchu.

Uwaga na drugą stronę medalu: przelanie zabija równie skutecznie jak susza. Stale mokra gleba pozbawia korzenie powietrza i prowadzi do gnicia, a objawy, czyli więdnące liście, wyglądają myląco podobnie do braku wody. Zanim dolejesz, sprawdź wilgotność, wbijając palec lub patyk na kilkanaście centymetrów w głąb. Jeśli tam jest wilgotno, nie podlewaj.

Ściółkowanie: tak, ale nie pod sam pień

Ściółka to jedno z najlepszych, co możesz zrobić dla młodego drzewa, o ile ułożysz ją prawidłowo.

Warstwa ściółki, na przykład z kory, zrębków czy kompostu, ułożona wokół drzewa robi kilka rzeczy naraz: ogranicza parowanie wody z gleby, stabilizuje temperaturę korzeni, hamuje chwasty konkurujące o wodę i stopniowo poprawia strukturę gleby. Optymalna grubość to około pięciu do dziesięciu centymetrów, rozłożone na obszarze możliwie szerokim, najlepiej co najmniej do zasięgu korony.

Jest jednak jeden błąd, który przekreśla wszystkie korzyści: usypywanie ściółki kopcem wprost pod pień. Taki wulkan ze ściółki utrzymuje stałą wilgoć przy szyjce korzeniowej i podstawie pnia, co prowadzi do gnicia kory, chorób i wrastania korzeni okrężnych, które z czasem zaciskają się wokół pnia jak pętla. Ściółkę zawsze układa się w kształcie pierścienia z wolną przestrzenią kilku centymetrów wokół samego pnia.

Palik: potrzebny na chwilę, nie na zawsze

Palikowanie ma sens, ale tylko czasowo. Zapomniany palik to jedna z najczęstszych przyczyn zniszczenia młodego drzewa.

• Palik służy stabilizacji bryły korzeniowej, nie usztywnieniu pnia. Chodzi o to, by wiatr nie rozchwiał świeżo posadzonych korzeni, zanim się ukorzenią.
• Wiązanie musi być elastyczne i szerokie: taśma lub specjalna opaska, nigdy drut, sznurek czy żyłka, które wcinają się w korę.
• Drzewo powinno móc się lekko kołysać: to ruch stymuluje pień do pogrubiania się i wzmacniania. Sztywno przywiązane drzewo rośnie smukłe i słabe, a po zdjęciu palika często się przewraca.
• Palik zdejmuje się zwykle po roku, maksymalnie po dwóch, gdy drzewo się ukorzeni. To nie jest element stały.
• Kontroluj wiązanie co sezon: pień grubieje i opaska, która była luźna, po roku potrafi zacząć wrzynać się w korę, przewężając pień i odcinając transport soków.

Wrastające wiązanie to szkoda często nieodwracalna. Przewężenie pnia osłabia go trwale i tworzy miejsce, w którym drzewo może się złamać nawet po wielu latach. Jeśli przejmujesz ogród po kimś, sprawdź młode drzewa pod kątem zapomnianych palików i taśm, bo to jedna z najczęstszych zaniedbanych rzeczy.

Cięcie formujące: mało, ale z głową

W pierwszym roku po posadzeniu drzewo najlepiej zostawić w spokoju, ograniczając się do usunięcia gałęzi połamanych, uschniętych i chorych. Drzewo ma wtedy pełne ręce roboty z ukorzenianiem się i każde cięcie to dodatkowe obciążenie. Dawna praktyka mocnego skracania korony po posadzeniu, dla równowagi z korzeniami, została porzucona: drzewo potrzebuje liści, żeby produkować energię na regenerację.

Od drugiego, trzeciego roku zaczyna się właściwe cięcie formujące i to jest moment, który zaważy na całym życiu drzewa. Celem jest wykształcenie jednego silnego przewodnika, czyli głównego pnia, oraz równomiernie rozmieszczonych konarów szkieletowych odchodzących pod szerokim kątem. Usuwa się konkurencyjne pędy walczące o rolę przewodnika, gałęzie rosnące do środka, krzyżujące się oraz te odchodzące pod bardzo ostrym kątem.

To ostatnie ma ogromne znaczenie dla przyszłego bezpieczeństwa. Wąskie, ostre rozwidlenia, które w młodym drzewie można usunąć jednym ruchem sekatora, po trzydziestu latach stają się miejscami, w których drzewo się rozłamuje, a ich zabezpieczenie wymaga kosztownych zabiegów lub kończy się wycinką. Kilka minut przemyślanego cięcia na młodym drzewie oszczędza problemów na dekady.

Zasada nadrzędna dla całego okresu: mniej znaczy więcej. Na młodym drzewie usuwaj niewiele, ale trafnie, i rób to regularnie co rok czy dwa, zamiast raz na dziesięć lat wykonywać drastyczną korektę. Drzewo prowadzone w ten sposób od początku rzadko wymaga później poważnych interwencji, a to najtańsza i najskuteczniejsza forma opieki nad drzewem, jaka istnieje.