Czterdzieści lat temu posadzono go obok domu jako choinkę po świętach. Dziś sięga ponad kalenicę, zasłania pół ogrodu, a jesienią ktoś w rodzinie pierwszy raz mówi na głos, że przy wichurze spadnie prosto na dach. Takich świerków stoi przy polskich domach tysiące i prawie wszystkie mają tę samą historię.
Świerk ma kilka cech, które odróżniają go od reszty drzew w ogrodzie. Część z nich przemawia za szybką decyzją, a jedna mocno ułatwia sprawę po wycince.
Nasze usługi: wycinka drzew Łódź · wycinka alpinistyczna Łódź · awaryjne usuwanie drzew Łódź
Dlaczego świerk przy domu przewraca się inaczej niż inne drzewa
Chodzi o korzenie, których prawie nie widać.
Świerk ma płytki, talerzowy system korzeniowy. Korzenie rozchodzą się szeroko tuż pod powierzchnią i rzadko schodzą głębiej niż na metr. Dąb czy sosna trzymają się gruntu korzeniem palowym, a świerk leży na ziemi jak talerz, więc przy silnym wietrze i rozmokniętej glebie potrafi przewrócić się w całości, razem z płatem darni i korzeni wielkości samochodu.
Przy domu dochodzi do tego sprawa ostatnich lat: zwykle ktoś wylał podjazd, położył kostkę albo poprowadził wykop pod przyłącze w zasięgu korzeni. Każda taka zmiana odcina część zakotwiczenia, a drzewo nie daje żadnego znaku do dnia, w którym się przechyli.
Najprostszy test da się zrobić samemu: po nocnej wichurze obejdź pień i sprawdź, czy darń po jednej stronie nie jest uniesiona albo popękana w łuk. Jeśli jest, drzewo zaczęło pracować w gruncie i nie warto czekać na następną wichurę.
Kornik drukarz: kilka tygodni od pierwszych trocin do suchego drzewa
Świerk zasiedlony przez kornika nie wraca do zdrowia.
Kornik drukarz atakuje przede wszystkim świerki osłabione suszą. Pierwszym śladem nie są brązowe igły, tylko brązowa mączka wiertnicza, czyli drobne trociny w spękaniach kory i na ziemi przy podstawie pnia. Do tego okrągłe otworki o średnicy około 3 milimetrów, a pod odchyloną korą charakterystyczne chodniki przypominające rysunek. Zanim korona zbrązowieje, drzewo jest już martwe od środka.
Dlatego przy kornikowym świerku nie ma czego leczyć. Taki świerk trzeba usunąć, zanim z kory wyleci kolejne pokolenie owadów i przejdzie na sąsiednie świerki, twoje albo sąsiada. Drewna z korą nie układaj na działce do wyschnięcia, bo stos zasiedlonych kłód to gotowa wylęgarnia.
Brąz od wierzchołka bez trocin przy pniu wskazuje raczej na suszę niż na kornika i wtedy drzewo można czasem jeszcze uratować. Różnicę widać gołym okiem, jeśli wiesz, gdzie patrzeć, a przy wątpliwościach wystarczy zdjęcie podstawy pnia z bliska.
Zgłoszenie czy zezwolenie
Dla właściciela domu zwykle wystarcza zgłoszenie.
Świerk należy w przepisach do tak zwanych pozostałych gatunków. Osoba fizyczna, która usuwa go na cele niezwiązane z działalnością gospodarczą, musi zgłosić wycinkę w gminie, jeśli obwód pnia mierzony na wysokości 5 centymetrów przekracza 50 centymetrów. Wynika to z artykułu 83f ustawy o ochronie przyrody. Poniżej tego progu nie zgłaszasz niczego.
Po zgłoszeniu urząd ma 21 dni na oględziny, a po nich 14 dni na ewentualny sprzeciw. Jeśli sprzeciwu nie ma, możesz wycinać. W praktyce oznacza to mniej więcej miesiąc od złożenia papieru do pracy piłą, więc przy świerku, który już zaczyna się przechylać, zgłoszenie składa się od razu, a nie po zimie.
Osobna sprawa to gniazda. Świerk przy domu to ulubione miejsce lęgów kosów i grzywaczy, a prac przy zasiedlonych gniazdach nie planuje się między 1 marca a 15 października. Zgłoszenie złożone w październiku daje czas, żeby wyciąć drzewo zimą, bez tego problemu.
Jak wycina się świerk trzy metry od ściany
Tu świerk akurat współpracuje lepiej niż wiele drzew liściastych.
Gałęzie świerka zaczynają się nisko i biegną regularnie aż do wierzchołka, więc arborysta w linach ma się czego trzymać na całej wysokości. Drzewo schodzi od góry: najpierw gałęzie, potem pień odcinany sekcjami i opuszczany na linie tam, gdzie jest miejsce. Obalenie w całości wchodzi w grę tylko wtedy, gdy w kierunku upadku jest pusty trawnik dłuższy od drzewa.
Pracy dodaje żywica i gęstość gałęzi, a przy świerku przewróconym albo mocno przechylonym dochodzi naprężenie drewna, które przy złym cięciu potrafi odbić pień w nieprzewidywalną stronę. Tego nie robi się samemu ani z drabiny.
Świerki przy domach usuwamy metodą sekcyjną na terenie całego regionu, także tam, gdzie potrzebna jest wycinka alpinistyczna w Łodzi albo szybka reakcja po wichurze, jak przy zleceniach obejmujących awaryjne usuwanie drzew w Radomsku.
Drewno i pniak, czyli dobra wiadomość na koniec
Świerk z pnia nie odrasta.
Drzewa iglaste nie wypuszczają odrostów z pnia ani z korzeni, w przeciwieństwie do topoli, robinii czy wierzby. Pniak po świerku nie wymaga więc żadnej chemii ani pilnowania przez kolejne lata. Można go zostawić, a jeśli przeszkadza, frezuje się go szybko, bo korzenie leżą płytko.
Z drewnem jest gorzej, niż ludzie zakładają. Świerk to drewno miękkie i żywiczne: pali się szybko, strzela iskrami i smoli wkład kominkowy, więc na opał nadaje się słabo. Najrozsądniej zrębkować gałęzie na ściółkę, a kłody oddać albo wywieźć razem z resztą, zwłaszcza gdy w korze siedział kornik.
Najczęstsze pytania (FAQ)
Czy na wycinkę świerka potrzebne jest pozwolenie?
Właściciel domu, który usuwa świerk na cele niezwiązane z działalnością gospodarczą, składa zgłoszenie w gminie, gdy obwód pnia na wysokości 5 cm przekracza 50 cm. Poniżej tego progu nie trzeba nic zgłaszać. Podstawą jest artykuł 83f ustawy o ochronie przyrody.
Jak rozpoznać kornika w świerku?
Po brązowej mączce wiertniczej, czyli drobnych trocinach w spękaniach kory i przy podstawie pnia, oraz po okrągłych otworkach o średnicy około 3 mm. Brązowienie igieł przychodzi później, gdy drzewo jest już martwe.
Czy świerk z kornikiem da się uratować?
Nie. Zasiedlony świerk trzeba usunąć, zanim wyleci kolejne pokolenie owadów, a drewna z korą nie zostawia się na działce. Brąz od wierzchołka bez trocin przy pniu wskazuje raczej na suszę i wtedy są szanse.
Dlaczego świerki przewracają się w całości?
Mają płytki, talerzowy system korzeniowy, który rzadko sięga głębiej niż metr. Przy silnym wietrze i rozmokniętej glebie drzewo wyrywa się razem z płatem darni i korzeni.
Czy pniak po świerku odrośnie?
Nie. Drzewa iglaste nie wypuszczają odrostów z pnia ani z korzeni. Pniak można zostawić albo sfrezować, bez żadnych środków chemicznych.
Czy drewno świerkowe nadaje się do kominka?
Słabo. Jest miękkie i żywiczne, pali się szybko, iskrzy i smoli wkład. Lepiej zrębkować gałęzie na ściółkę, a kłody oddać albo wywieźć.
Świerk przy domu ma dwie cechy, które każą podejmować decyzję wcześniej niż przy innych drzewach: płytkie korzenie, przez które przewraca się w całości, oraz kornika, po którym nie ma już czego ratować. Wycinka zwykle wymaga tylko zgłoszenia w gminie, a od złożenia papieru do pracy mija około miesiąca.
Jeśli widzisz brązowe trociny przy pniu albo uniesioną darń po wichurze, zrób zdjęcie i złóż zgłoszenie od razu. Po wycince czeka Cię jedna przyjemna niespodzianka: pniak po świerku nie odrośnie.