Wycinka drzew pod farmę fotowoltaiczną: jak przygotować teren pod inwestycję

Dlaczego przy fotowoltaice cień kosztuje więcej

Panel to nie kolektor — jego straty nie są proporcjonalne do zacienionej powierzchni.

Ogniwa w panelu połączone są szeregowo. Oznacza to, że prąd całego łańcucha ogranicza najsłabsze ogniwo, dokładnie tak, jak najwęższy odcinek rury ogranicza przepływ w całej instalacji. Zacienienie kilku procent powierzchni potrafi więc obniżyć uzysk z panelu nieproporcjonalnie mocno, a przy połączeniu szeregowym kilku paneli — pociągnąć w dół cały string.

Optymalizatory mocy i diody bocznikujące ograniczają ten efekt, ale go nie eliminują. Przy farmie liczy się jeszcze skala i czas: cień z jednego drzewa przesuwa się po rzędach przez cały poranek albo popołudnie, obejmując kolejno różne fragmenty instalacji. Straty liczone przez dwadzieścia lat robią się realną pozycją w rachunku.

Dlatego przy planowaniu farmy nie pyta się „czy drzewo stoi na działce”, tylko „gdzie pada jego cień w grudniu o dziesiątej rano”. To zupełnie inne kryterium niż przy budynku i zwykle prowadzi do wniosku, że zakres prac wykracza poza sam obrys instalacji.

Co trzeba usunąć poza obrysem instalacji

Trzy strefy, o których łatwo zapomnieć przy pierwszym szacowaniu kosztów.

• Pas od strony południowej — tam cień sięga najdalej. Zimą, przy niskim słońcu, drzewo o wysokości 15 m rzuca cień znacznie dłuższy niż latem. Sam obrys działki to za mało.
• Zadrzewienia sąsiednie — jeśli rosną poza granicą, ich usunięcie wymaga zgody właściciela. Warto to ustalić przed zakupem gruntu, bo bywa czynnikiem wykluczającym.
• Pas pod trasą przyłącza — kabel do stacji transformatorowej też potrzebuje korytarza, często poza obrysem paneli.
• Drogi dojazdowe i place montażowe — sprzęt musi dojechać, a konstrukcje trzeba gdzieś składować.
• Pas przeciwpożarowy — wymagany przy sąsiedztwie lasu, o określonej szerokości.
• Samosiejki na całej powierzchni — nawet drobne, bo po zamontowaniu paneli ich usuwanie staje się nieporównanie trudniejsze.

Ostatni punkt jest najczęściej niedoszacowany. Działka rolna leżąca odłogiem kilka lat bywa równomiernie zarośnięta brzozą i klonem jesionolistnym. Zostawienie ich „na potem” oznacza, że za dwa lata trzeba je usuwać ręcznie spomiędzy rzędów konstrukcji, bo mulczer już tam nie wjedzie.

Formalności — inne niż przy budowie domu

Farma to inwestycja związana z działalnością gospodarczą, co zmienia całą ścieżkę.

Przy usuwaniu drzew z nieruchomości osoby fizycznej na cele niezwiązane z działalnością wystarcza zwykle zgłoszenie i brak sprzeciwu. Farma fotowoltaiczna do tej kategorii nie należy — tu obowiązuje pełne zezwolenie i naliczana jest opłata, liczona jako iloczyn obwodu pnia, stawki dla gatunku i współczynnika.

Przy kilkudziesięciu drzewach na kilku hektarach kwota potrafi być istotną pozycją w budżecie. Warto ją oszacować przed zakupem gruntu, bo to jeden z tych kosztów, które łatwo przeoczyć, patrząc wyłącznie na cenę za hektar.

Opłatę można odroczyć na trzy lata w zamian za nasadzenia zastępcze i po tym czasie umorzyć, jeśli nasadzenia się przyjmą. Przy farmach bywa to wygodne, bo teren wokół ogrodzenia i tak zwykle wymaga zagospodarowania zielenią, często wprost wskazanego w decyzji środowiskowej.

Osobno trzeba sprawdzić termin. Prac w gęstych zadrzewieniach nie planuje się w sezonie lęgowym ptaków — przy dużych powierzchniach ryzyko zniszczenia lęgów jest realne, a konsekwencje dotyczą inwestora.

Mulczowanie czy karczowanie — co wybrać

Przy farmie odpowiedź zależy od jednego pytania: czy w tym miejscu będzie wbijana konstrukcja.

Mulczowanie — szybkie i liczone od powierzchni

Ciągnik z głowicą mulczującą rozdrabnia zarośla, krzewy i samosiejki do kilku centymetrów grubości razem z częścią karpy tuż pod powierzchnią. Nie ma czego wywozić, biomasa zostaje na miejscu, a teren nadaje się od razu do dalszych prac. Przy dużych powierzchniach to najlepszy stosunek efektu do ceny.

Ograniczenie: mulczer nie usuwa całych systemów korzeniowych. Tam, gdzie nie będzie prac ziemnych, to nie problem. Tam, gdzie ma wejść kafar wbijający słupy — bywa.

Karczowanie — konieczne pod konstrukcją

Konstrukcje nośne farm najczęściej wbija się bezpośrednio w grunt. Karpa albo gruby korzeń w miejscu wbicia oznacza odbicie profilu, jego skrzywienie lub uszkodzenie — a przy setkach słupów każda taka sytuacja to postój ekipy montażowej. Dlatego w pasach, gdzie przebiegają rzędy, karpy usuwa się w całości.

Frezowanie — rozwiązanie punktowe

Przy pojedynczych, większych pniakach, których nie opłaca się karczować koparką, sprawdza się frezowanie poniżej poziomu gruntu. Bywa dobrym uzupełnieniem tam, gdzie po mulczowaniu zostało kilka grubszych pni.

W praktyce najczęściej łączy się metody: mulczowanie całej powierzchni plus karczowanie pasów pod konstrukcję i drogi technologiczne. To wychodzi taniej niż karczowanie wszystkiego i pewniej niż samo mulczowanie. Wycenę takich prac przygotowujemy w ramach zleceń obejmujących karczowanie terenu w Łodzi i okolicznych gminach.

Kolejność prac, która nie generuje przestojów

Przy inwestycji z harmonogramem każdy dzień postoju ekipy montażowej kosztuje.

• 1. Inwentaryzacja przed zakupem gruntu — gatunki, obwody, położenie względem południa, zadrzewienia sąsiednie. To także podstawa do oszacowania opłaty.
• 2. Analiza zacienienia — dla przesileń, nie dla dnia wizji lokalnej. Dopiero ona mówi, które drzewa faktycznie kolidują.
• 3. Wniosek o zezwolenie — z zapasem czasowym, bo postępowanie obejmuje oględziny w terenie.
• 4. Wycinka i mulczowanie całej powierzchni — gdy teren jest jeszcze pusty i dostępny dla sprzętu.
• 5. Karczowanie pasów pod konstrukcję — po wytyczeniu geodezyjnym, żeby usuwać karpy dokładnie tam, gdzie trzeba.
• 6. Nasadzenia zastępcze — zwykle po zakończeniu montażu, w pasie wokół ogrodzenia.

Najczęstszy błąd to odwrócenie punktów 4 i 5 względem wytyczenia geodezyjnego. Karczowanie „na oko”, przed wyznaczeniem rzędów, kończy się usuwaniem karp w miejscach, gdzie nic nie stanie, i pozostawieniem ich tam, gdzie akurat wypadnie słup.

Utrzymanie terenu po uruchomieniu farmy

Oczyszczenie działki to początek, nie koniec — i warto to wliczyć w model finansowy.

Teren pod panelami zarasta. Brzoza, klon jesionolistny i wierzba obsiewają się z otoczenia, a rosnąca roślinność zacienia dolne krawędzie modułów i utrudnia dostęp serwisowy. Przy farmie to nie kwestia estetyki, tylko uzysku i bezpieczeństwa pożarowego.

Standardem jest koszenie dwa razy w sezonie, a przy działkach sąsiadujących z zaroślami — także okresowe usuwanie samosiejek, które zdążyły zdrewnieć. Im dłużej się z tym zwleka, tym trudniej, bo między rzędami konstrukcji nie wjedzie już duży sprzęt.

Dlatego warto ustalić zasady utrzymania jeszcze na etapie przygotowania terenu, gdy jest on w pełni dostępny. Pierwsze oczyszczenie wykonane porządnie i głęboko znacząco obniża koszt kolejnych lat. Zajmujemy się zarówno przygotowaniem terenu, jak i późniejszym utrzymaniem — również przy zleceniach obejmujących wycinkę drzew w Łodzi i większych działkach w regionie.