Kiedy można wycinać drzewa w lesie? Terminy, sezon i zdrowy rozsądek

Zima to złoty okres. I to nie przypadek

Zapytaj dowolnego leśnika o najlepszy moment na pozyskanie drewna, a bez wahania powie: mróz.

Od późnej jesieni do końca zimy drzewa są w spoczynku. Nie krąży w nich sok, drewno jest suchsze i lepszej jakości, a rany po ścince nie stają się od razu bramą dla grzybów. To dlatego klasyczny sezon pozyskania w lasach ciągnie się mniej więcej od października do marca.

Jest jeszcze druga, bardzo praktyczna sprawa: nośność gruntu. Zamarznięta ziemia utrzymuje ciężki sprzęt, ciągniki i przyczepy, bez rycia głębokich kolein. Ta sama robota w rozmiękłym kwietniu potrafi zamienić leśną drogę w bagno i zniszczyć runo na lata. Dlatego mroźny, suchy dzień jest dla nas wart więcej niż ciepłe popołudnie w maju.

Sezon lęgowy, czyli ptaki mówią sprawdzam

Nawet w prywatnym lesie nie jesteś sam. Od 1 marca do 15 października rządzą tam ptaki.

Ustawa o ochronie przyrody chroni gniazda, jaja i pisklęta wszystkich dziko żyjących ptaków. W praktyce oznacza to, że w okresie lęgowym, który przyjmuje się na 1 marca do 15 października, nie wolno usuwać drzew, w których ptaki gniazdują. Dotyczy to lasu tak samo jak przydomowego ogrodu.

Nie znaczy to, że przez pół roku w lesie nic nie można. Znaczy tyle, że przed ścinką trzeba upewnić się, że w drzewie nie ma czynnego gniazda. Przy większych zabiegach latem bywa to realny problem, dlatego duże cięcia planuje się poza tym okresem. Wszystko się pięknie spina: zima jest dobra i dla drewna, i dla ptaków.

Wyjątki od zakazu lęgowego

Drzewa realnie zagrażające bezpieczeństwu (nadłamane po wichurze, pęknięte, grożące upadkiem na drogę) można usuwać także w sezonie lęgowym. Trzeba jednak umieć to uzasadnić, najlepiej dokumentacją zdjęciową sprzed wycinki. Uzasadnienie „bo akurat miałem czas” się nie liczy.

Rodzaj cięcia zmienia wszystko

Co innego przerzedzić młodnik, co innego wejść w stary drzewostan z rębnią. Terminy i skala różnią się diametralnie.

W gospodarce leśnej mówimy o kilku typach cięć. Trzebież to przerzedzanie młodszych i średnich drzewostanów, żeby te, które zostają, miały miejsce na rozwój. Cięcia rębne to pozyskanie dojrzałego drewna, często połączone z odnowieniem lasu. Do tego dochodzą cięcia sanitarne, czyli usuwanie drzew chorych i uszkodzonych.

Ostatni wiersz jest ważny szczególnie w drzewostanach iglastych. Świerk i sosna leżące po wichurze to gotowa wylęgarnia kornika. Tu akurat czekać nie wolno, bo z jednego wywrotu problem potrafi rozejść się na cały las w jeden sezon.

Las prywatny a państwowy. Kto ustala terminy

W obu przypadkach obowiązuje ta sama biologia i ci sami ptaki, ale ścieżka formalna jest inna.

W lasach państwowych o terminach i zakresie cięć decyduje nadleśnictwo w oparciu o plan urządzenia lasu. Właściciel prywatny też jest związany planem (uproszczonym), ale to on inicjuje wycinkę, zgłasza ją i umawia się z leśniczym na cechowanie.

Kluczowa rada dla właściciela prywatnego: nie planuj terminu w oderwaniu od nadleśnictwa. Zdarza się, że drzewostan jest jeszcze zbyt młody na cięcia rębne, albo że w danym roku etat został już wyczerpany. Lepiej dowiedzieć się tego telefonicznie w listopadzie, niż z decyzją odmowną w ręku po fakcie.

Czego lepiej nie robić

Kilka pułapek, w które właściciele lasów wpadają najczęściej:

• Wycinka „na wiosnę, bo pogoda ładna”. To najgorszy moment: ruszają soki, budzą się ptaki, grunt miękki.
• Ścinanie latem bez sprawdzenia gniazd. Jedno czynne gniazdo w koronie i masz wykroczenie.
• Zwlekanie z uprzątnięciem wywrotów iglastych. Kornik nie czeka.
• Planowanie dużego pozyskania bez rozmowy z leśniczym. Możesz przekroczyć etat i wejść w samowolę.
• Cięcie w silny mróz poniżej minus dziesięciu stopni. Drewno robi się kruche i pęka nieprzewidywalnie.

Jeśli twój las po zeszłorocznych wichurach wygląda jak plac po bitwie, nie odkładaj tego na później. Uprzątnięcie złomów i wywrotów to nie tylko porządek, ale i ochrona reszty drzewostanu. Robimy takie prace zimą, gdy grunt trzyma sprzęt. Zadzwoń, ocenimy sytuację.